Yenişehir’de bunaltan sıcaklara yeşil reçete
Mersin’in kavurucu sıcağına “yeşil” önlem
Yenişehir’de ısı adası etkisine karşı yeşil duvar
Yenişehir Belediyesi, iklim değişikliğinin kent üzerindeki etkilerini azaltmak ve daha serin, sağlıklı ve dirençli yaşam alanları oluşturmak amacıyla ilçe genelinde gerçekleştirilecek olan ağaçlandırma çalışmasını Menteş Mahallesi’nde başlattı. Mikroiklim analizleriyle desteklenen projede, ağaçlandırma sonrasında hava sıcaklığında 2-3 derece, termal konforda ise 15 derecenin üzerinde iyileşme öngörülüyor.
Yenişehir Belediyesi, iklim değişikliğinin kent üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak, kentsel yeşil altyapıyı güçlendirmek ve daha serin, sağlıklı ile dirençli yaşam alanları oluşturmak amacıyla gerçekleştirilecek olan ağaçlandırma çalışmasını Menteş Mahallesi’nde başladı. Mersin Yenişehir Belediyesi Park Bahçeler Müdürlüğü, Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Müdürlüğü, İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğü ve Emlak İstimlak Müdürlüğü tarafından ortaklaşa yürütülen çalışma kapsamında Araştırma ve Geliştirme (AR-GE) Müdürlüğünün Mikroiklim Analiz Çalışması sonucunda, Menteş Mahallesi’ndeki proje alanının mevcut mikroklimatik durumu incelendi ve planlanan doğa temelli ağaçlandırma senaryosunun dış mekan termal konforu üzerindeki iyileştirici etkileri simülasyonlarla ortaya konuldu.
HAVA SICAKLIĞINDA 2-3 DERECELİK DÜŞÜŞ
Menteş Mahallesi’nde 2773. Sokak, 13. Cadde ve 2754. Sokak ile çevrelenen bölgede gerçekleştirilen çalışmada, imar planında park ve rekreasyon alanı olarak belirlenen çeşitli parseller ile çevredeki yapı adalarının hava akımı ve gölgelenme dinamikleri birlikte değerlendirildi. Proje kapsamında gerçekleştirilen mikroiklim analizinde, alanın mevcut durumu ile planlanan ağaçlandırma senaryosu karşılaştırıldı. Analizlere göre, özellikle yapılaşmanın ve açık donatı alanlarının yoğun olduğu güney ve doğu aksında hava sıcaklıkları mevcut durumda 36-38 derece seviyelerine ulaşabiliyor. Önerilen ağaç dokusunun gölgeleme ve buharlaşma etkisiyle bu değerlerin 34-35 derece bandına çekilebileceği öngörülüyor. Böylece hava sıcaklığında 2-3 derecelik düşüş sağlanması ve termal konfor koşullarında iyileştirilme sağlanması hedefleniyor.
YÜZEY SICAKLIKLARI 20 DERECEYE KADAR GERİLİYOR
Analizlerde, proje alanının orta kesimlerindeki açık sert zeminlerde ve ulaşım akslarında yüzey sıcaklıklarının 48-52 dereceye kadar çıkabildiği analiz edildi. Ağaçlandırma sonrasında ise doğrudan güneş alan sıcak yüzeylerin gölgelenmesiyle yüzey sıcaklıklarının bölgesel olarak 28-32 derece ile 32-36 derece aralığına gerileyeceği analiz edildi. Mikroiklim çalışmasında insan termal konforunu doğrudan etkileyen ve insan vücudunun maruz kaldığı doğrudan termal radyasyon yükünü nicelendiren Ortalama Radyant Sıcaklık (MRT) göstergesi değerlendirme sürecine dahil edildi. Mevcut durumda gölge elemanı bulunmayan bölgelerde MRT değerleri 70-74 derece seviyelerine ulaşırken, önerilen bitkisel tasarım senaryosu çerçevesinde oluşturulacak gölge hacimleri sayesinde bu değerlerin ilgili alanlarda 38-42 derece bandına gerileyeceği simüle edilmiştir. Araştırmanın en çarpıcı çıktılarından biri, insan termal konforunun değerlendirilmesinde temel bir indeks olan Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (PET) analizleri neticesinde elde edilmiştir. Mevcut durumda alandaki açık kamusal alanların büyük bir kısmında PET 53-59 derece aralığında seyrettiği ve bu alanların yaya sirkülasyonu açısından “aşırı ısıl stres” kategorisinde konumlandığı belirlenmiştir. Geliştirilen bitkisel peyzaj (ağaçlandırma) senaryosu ile oluşturulacak gölgeleme etkisi sayesinde, söz konusu fizyolojik sıcaklıkların ilgili alanlarda 41-44 derece seviyelerine gerileyeceği simüle edilmiştir. Bu doğrultuda, rekreasyon ve yaya dolaşım akslarında termal konfor koşullarında 15 dereceyi aşan mertebede bütüncül bir iyileşme sağlanması öngörülüyor.
20 YILLIK EKOLOJİK ETKİ DE HESAPLANDI
Projenin yalnızca mikroklimatik etkileri değil, 20 yıllık süreçte oluşturabileceği ekolojik faydalar da modellendi. Bu kapsamda ABD Orman Servisi (USDA) tarafından geliştirilen I-Tree yazılımı kullanılarak karbon sekestrasyonu, yüzeysel akış yönetimi ve hava kirliliği giderimi potansiyelleri analiz edildi. Çalışmada 7 farklı bitki türü değerlendirildi. Jakaranda ve İsrail Kauçuğu geniş taç yapıları
nedeniyle yüzey sıcaklığı ve ortalama radyant sıcaklığın düşürülmesinde; Keçiboynuzu ve Defne ise sürekli karbon yutağı kapasitesinin desteklenmesi ve rüzgâr akışının dengelenmesinde kullanılacak. Oya ve Orkide ağaçları ise yaya ölçeğinde morfolojik ve görsel çeşitlilik sağlamak amacıyla tasarıma dahil edildi. Mersin’in sıcak ve kurak yaz koşullarına adaptasyonu yüksek kurakçıl türlerin tercih edilmesiyle sürdürülebilir ve dirençli bir kentsel yeşil altyapı oluşturulması amaçlanıyor. 20 yıllık projeksiyona göre oluşturulacak bitki dokusunun kent ekosistemine sağlayacağı faydalar da dikkat çekiyor. Çalışmaya göre ağaçlandırma alanı, havadan toplam ağırlığı 10 bin 500 akıllı telefona denk gelen zehirli gaz ve tehlikeli partikül maddeyi filtreleme potansiyeline sahip olacak. Projeksiyonda bitki örtüsünün karbon depolama kapasitesi de hesaplandı. Buna göre ağaçlandırmanın, bir binek aracın yaklaşık 750 bin kilometre yol yaparak atmosfere saldığı zararlı CO₂ emisyonuna denk miktardaki karbonu emerek etkisiz hale getirme kapasitesine ulaşması öngörülüyor. Projenin bir diğer çevresel kazanımı ise yağmur suyu yönetimi olacak. Analizlere göre ağaçlandırma alanı, şiddetli yağışlar sırasında kentsel altyapı ve drenaj hatlarının yükünü azaltarak 3 olimpik yüzme havuzunu dolduracak hacimde yağmur suyunu yüzey akışa geçmeden tutma ve yeraltı su rezervlerine kazandırma potansiyeline sahip.
SICAKLIK İÇİN YEŞİL FORMÜL; DOĞRU AĞAÇ, DOĞRU KONUM
Menteş Mahallesi’nde başlattıkları ve tüm Yenişehir’e yaymayı hedefledikleri çalışma ile kentsel yeşil altyapıyı güçlendirmeyi, iklim değişikliğinin kent üzerindeki etkilerini azaltmayı ve kent sakinleri için daha serin, sağlıklı ve konforlu dış mekânlar oluşturmayı amaçladıklarını belirten Yenişehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürü Öykü Zor Çamlı, “Ağaçlandırma çalışmalarını yalnızca yeşil alan miktarını artıran bir uygulama olarak görmüyoruz. İklim değişikliğine uyum, kentsel ısı adası etkisinin azaltılması, su kaynaklarının verimli kullanılması, yağmur suyunun toprakta tutulması, hava kalitesinin iyileştirilmesi ve kentte termal konforun artırılması açısından doğa temelli bir çözüm olarak ele alıyoruz. Bitki seçiminde de Mersin’in sıcak ve kurak yaz koşullarını, türlerin su stresi toleransını, gölgeleme kapasitesini ve mikroiklim üzerindeki etkilerini dikkate alıyoruz. Böylece bulunduğu alana uyum sağlayan, su kaynaklarını daha verimli kullanan ve uzun vadede kentimizin iklim direncine katkı sunan bir yeşil altyapı oluşturmayı hedefliyoruz. Çalışma kapsamında dikim uygulamaları Park ve Bahçeler Müdürlüğümüz ekiplerince gerçekleştirildi.” dedi. Menteş Mahallesi’ndeki alanın mevcut koşullarının da bilimsel veriler doğrultusunda değerlendirildiğini ifade eden Çamlı, “Araştırma ve Geliştirme Müdürlüğümüz tarafından gerçekleştirilen mikroiklim analiz çalışması kapsamında alanın hava sıcaklığı, yüzey sıcaklığı, ortalama radyant sıcaklık ve termal konfor değerleri incelendi; mevcut durum ile ağaçlandırma sonrası oluşması beklenen koşullar karşılaştırıldı. Analizlerde yaz aylarında proje alanında 36-38 derece seviyelerine ulaşan hava sıcaklıklarının, uygun ağaç dokusunun oluşturulması ve bitkilerin evapotranspirasyon yoluyla sağladığı doğal soğutma etkisiyle 34-35 derece bandına düşebileceği ortaya konuldu. Buna göre hava sıcaklığında yaklaşık 2-3 derecelik bir iyileşme sağlanabileceği öngörülüyor. Çalışmanın önemli başlıklarından birini de yüzey sıcaklıklarının azaltılması oluşturuyor. Açık ve sert zeminlerde 48-52 derece seviyelerine ulaşabilen yüzey sıcaklıklarının, ağaçlandırma ve gölgeleme etkisiyle bazı bölgelerde 28-36 derece aralığına kadar düşebileceği analiz edildi. Böylece zeminlerin gün içerisinde depoladığı ısının azaltılması, özellikle gece saatlerinde çevreye yayılan sıcaklığın düşürülmesi ve kentsel ısı adası etkisinin hafifletilmesi hedefleniyor. Menteş Mahallesi’nde başlattığımız bu yaklaşımı Yenişehir geneline yayarak doğru ağacı doğru konumla buluşturmak, yeşil alanlarımızın işlevselliğini artırmak ve kent sakinleri için daha konforlu dış mekânlar oluşturmak istiyoruz.” ifadelerini kullandı.