Prof. Dr. Yusuf Zeren SANAYİ SEKTÖRÜNÜN BEKLEDİĞİ TÜRKİYE YEŞİL MUTABAKAT EYLEM PLANI AÇIKLANDI
Advert
SANAYİ SEKTÖRÜNÜN BEKLEDİĞİ TÜRKİYE YEŞİL MUTABAKAT EYLEM PLANI AÇIKLANDI
Prof. Dr. Yusuf Zeren

SANAYİ SEKTÖRÜNÜN BEKLEDİĞİ TÜRKİYE YEŞİL MUTABAKAT EYLEM PLANI AÇIKLANDI

Advert

Avrupa Birliği, 11 Aralık 2019 tarihinde Avrupa Yeşil Mutabakatı ile 2030 yılına kadar tüm karbon emisyonlarını 1990 yılındaki düzeyin %55 altına, 2050 yılına kadar ise karbon-nötr kıta olma hedeflerini açıkladı.

Bu hedefe giden yolda tüm ekonomik, ticari ve sosyal hayatı yeşil dönüşüm perspektifi ile şekillendireceğini ilan etti.

AB’nin “Tek Pazar” tesisinden beri en büyük girişimi olarak da

değerlendirilen “Avrupa Yeşil Mutabakatı” ve kapsamındaki eylemler ile;

enerjiden ulaştırmaya, sanayiden tarıma, finansmandan sürdürülebilir yaşam alanlarına kadar uzanan geniş bir yelpazede, sanayiini yeşil dönüşüm ekseninde yeniden şekillendirmeyi hedefliyor.

Aslında Avrupa Yeşil Mutabakatı AB’nin bir dönüşüm, büyüme, istihdam ve iç pazarını koruma politikasıdır.

AB’nin yakında hayata geçirmeyi planladığı Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ve Sürdürülebilir Ürün İnisiyatifi gibi politikaları ve halen uygulamaya başladığı Döngüsel Ekonomi Eylem Planı gibi kritik önemi haiz alanlardaki düzenlemelerden Gümrük Birliği Anlaşması gibi özel durumumuz nedeniyle doğrudan etkilenmemiz söz konusudur.

Bu nedenle gerekli tedbirleri almak üzere Ticaret Bakanlığı önderliğinde, ilgili tüm ilgili kurumlarımız ve özel sektör temsilcilerinin aktif katkıları ve desteği ile Yeşil Mutabakat Eylem Planını hazırlanmış ve 16 Temmuz 2021 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Genelgesi olarak 31543 sayılı Resmi Gazete'de, eki ise Ticaret Bakanlığı web sitesinde yayınlanmıştır. .

İlerleyen dönemde hayata geçirilmesi hedeflenen politika değişikliklerinin, ülkemiz dış ticareti ile bağlantılı bir şekilde ilgili tüm politika alanlarıyla bütünsel olarak ele alınmasında yol haritası görevi yapacak Türkiye Yeşil Mutabakat Eylem Planı: 9 ana başlık altında toplam 32 hedefi ve 81 eylemi kapsamaktadır.

Bu Eylem Planı, ülkemizin küresel tedarik zincirlerine sağladığı entegrasyonun güçlendirilmesi ve yeşil yatırımların ülkemize çekilmesi açısından önem arzetmektedir.

Yeşil Mutabakata uyumda öncelikli sektörler, üretimlerinde fazla karbon emisyonu salan enerji girdi ağırlıklı temel sektörlerimizdir:

Çimento,

Demir-çelik,

Alüminyum ve

Enerji üretimi (kömür ve doğal gaz çevrim santralları).

Yakın vadede bu söktörlerin ürünlerini kullanan ve hizmetlerinden yararlanan sektörler de bu temel sektörle birlikle enerji ağırlıklı bir dönüşüm yaşamak zorunda kalacaklardır.

Bu eylem planının 9 ana başlığı ise aşağıdaki gibidir:

1-Sınırda Karbon Düzenlemeleri,

2-Yeşil ve Döngüsel Bir Ekonomi,

3-Yeşil Finansman,

4-Temiz, Ekonomik ve Güvenli Enerji Arzı,

5-Sürdürülebilir Tarım,

6-Sürdürülebilir Akıllı Ulaşım,

İ7-klim Değişikliği İle Mücadele,

8-Diplomasi,

9-Avrupa Yeşil Mutabakatı Bilgilendirme ve Bilinçlendirme Faaliyetleri.

Bu bölümlerdeki eylemler plan içinde aşağıdaki şekilde özetlenmiştir:

1-Sınırda karbon düzenlemeleri kapsamında:

• Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasının enerji yoğun ve kaynak yoğun sektörlerimize etkilerinin senaryolar bazında modellenerek sektör bazında çalışılması ve yapılması gereken eylemlerin belirlenmesi hedeflenmektedir.

• Karbon Düzenlemesine tabi olabilecek öncelikli imalat sanayi sektörlerinde sera gazı salımının azaltılmasını desteklemek amacıyla ülkemiz yol haritası veya faaliyetleri belirlenecektir.

• Ülkemizin uygun bir karbon fiyatlandırma mekanizmasına yönelik çalışmalar kapsamında, AB’nin sınırda karbon düzenlemesi dikkate alınarak karbon fiyatlandırma konusundaki ülkemiz pozisyonunu belirlemeye yönelik çalışmalar yürütülecektir.

• Ülkemizde bir karbon fiyatlandırma mekanizmasına yönelik değerlendirme çalışmalarına paralel olarak, sektörler üzerinde oluşacak ilave maliyetlere ve ekonomik etkilerine yönelik çalışmalar yapılarak, artan maliyetlere yönelik destek mekanizmaları değerlendirilecektir.

• Sanayiden kaynaklı sera gazı emisyonlarının izlenmesine yönelik sistem, ihtiyaçlara göre geliştirilecektir.

• AB tarafından belirlenecek metodoloji/standartlar çerçevesinde belgelendirme faaliyeti gerçekleştirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecek ve raporlamaya ilişkin teknik destek sağlanacaktır.

2-Yeşil ve döngüsel bir ekonominin tesisi hedefi doğrultusunda:

• Döngüsel ekonomi çerçevesinde öncelikli sektörler belirlenerek, sektörlere yönelik detaylı etki ve ihtiyaç analizi çalışmaları yapılacaktır.

• AB’nin Döngüsel Ekonomi Eylem Planına adaptasyonu sağlayacak bir Döngüsel Ekonomi Eylem Planı hazırlanacaktır.

• Yeşil OSB ve Yeşil Endüstri Bölgesi sertifikasyon sisteminin hayata geçirilmesine yönelik teknik

ve idari çalışmalar tamamlanacaktır.

• Yeşil dönüşüm için gerekli teknolojik altyapı güçlendirilecek ve tüm paydaşlarla

birlikte belirlenecek olan teknoloji yol haritası kapsamında sektörel AR-GE çalışmaları desteklenecektir.

• Ülkemizde Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi çalışmalarının yaygınlaştırılması kapsamında Ulusal Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (YDD) Veri Tabanı geliştirilecek ve Ulusal YDD Platformu kurulacaktır.

• AB tarafından hayata geçirilecek Sürdürülebilir Ürün Mevzuatı, AB Kimyasallar Mevzuatı, Eko-Tasarım ve Enerji Etiketlemesi Mevzuatlarına uyum yoluyla yeşil ve döngüsel ekonomiyi destekleyecek düzenleyici çerçeve güçlendirilecektir.

• Sürdürülebilir Ürün İnisiyatifi, AB yasal çerçevesi ve bu kapsamda sektörel stratejilerin açıklanmasının akabinde mevzuat uyum çalışmaları ile birlikte sektörel bazda bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirilecektir.

• İçme suyu kaynaklarında endokrin bozucu kimyasalların takibine yönelik çalışmalar yürütülecektir.

3-Yeşil dönüşümün finansmanının geliştirilmesi amacıyla:

• Yeşil dönüşümü desteklemek amacıyla ihtiyaçların belirlenmesi ve AB’de sağlanan teşvik unsurları da dikkate alınarak ulusal teşvik sisteminin gözden geçirilmesi hedeflenmektedir.

• Ulusal Enerji Verimliliği Finansman Mekanizmasının geliştirilmesi değerlendirilecektir.

• Türkiye’de yeşil finansmanın gelişimini sağlayacak ekosistemin güçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürütülecektir.

• Bu doğrultuda, AB’nin ve uluslararası kuruluşların taksonomi mevzuatı dikkate alınarak yatırımların sürdürülebilirliğini belirlemeyi hedefleyen bir mevzuat hazırlığı yürütülecektir.

• Ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından uluslararası sermaye piyasalarında

gerçekleştirilmesi muhtemel bir yeşil veya sürdürülebilir tahvil ihracı kapsamında,

Sürdürülebilir Tahvil Çerçeve Dokümanı hazırlıklarının tamamlanması hedeflenmektedir.

• Yeşil Tahvil Rehberi ve Yeşil Sukuk Rehberi hazırlanacaktır.

• Yeşil Sukuk alanında çalışmalar yürütülmesi planlanmaktadır.

• Sürdürülebilir bankacılığın geliştirilebilmesine yönelik bir yol haritası belirlenmesi öngörülmektedir.

• Türkiye’nin, yeşil dönüşüme yönelik uluslararası finansmana erişiminin geliştirilmesi amacıyladiplomatik ve teknik çalışmalar yapılacaktır.

• Yeşil dönüşüm konusunda aday ülkelere yönelik AB finansman imkânlarına erişim amacıyla AB ve üye ülkeler nezdinde girişimde bulunulacaktır.

• Çevre ve iklim değişikliği ile bağlantılı olarak uluslararası/AB ve ulusal tüm destek/finansman imkânlarına ilişkin bilgiler derlenecektir.

• Avrupa Yeşil Mutabakatı hedefleri doğrultusunda mevcut finansman olanaklarından azami fayda sağlanması amacıyla bilgilendirme ve teşvik faaliyetleri yürütülecektir.

4-Temiz, ekonomik ve güvenli enerji arzı hedefi doğrultusunda:

• Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği çalışmalarımıza dair açıklık analizi yapılarak, gelişim alanları değerlendirilecektir.

• Enerji verimliliği konusunda Organize Sanayi Tesislerinde faaliyet gösteren işletmeler başta olmak üzere sanayi tesisleri yetkililerine yönelik bilinçlendirme ve farkındalık eğitimleri verilecektir.

• Yeşil Tarife ve YEK-G Belgesi ile ilgili bilinçlendirme çalışmaları yürütülecektir.

• Milli Enerji ve Maden Politikamıza uygun olarak, 2027 yılı sonuna kadar her yıl 1000 MW RES, 1000 MV GES sağlayacak şekilde çalışmalar yürütülecektir.

• Enerji verimli ve düşük karbonlu ısıtma ve soğutma sistemlerinin yaygınlaştırılması için ulusal strateji belgelerinin, kılavuzların ve yol haritasının hazırlanması çalışmaları yürütülecektir.

5-Sürdürülebilir tarım hedefi doğrultusunda:

• AB’nin pestisit ve anti-mikrobiyallerin azaltılmasına ilişkin hedefleri ile uyumlu bir şekilde ülkemizde pestisit ve anti-mikrobiyallerin kullanımının azaltılmasına yönelik çalışmalar yürütülecektir.

• Pestisitlerin azaltılmasına yönelik çalışmalar çerçevesinde, biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemlerinin kullanımının yaygınlaştırılması hedeflenmektedir.

• AB’nin kimyasal gübre kullanımının azaltılmasına yönelik hedef ve politika değişiklikleri gözetilerek çalışmalar yürütülecektir.

• Organik tarım üretiminin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacaktır.

• AB’nin organik tarım mevzuatının uyumlaştırma çalışmalarının tamamlanması ve paralelinde AB ile organik tarım alanında karşılıklı tanıma için Komisyon nezdinde girişimler yürütülmesi amaçlanmaktadır.

• Arazi toplulaştırma tescil faaliyetleri yürütülecektir.

• Aydın, Denizli, İzmir ve Ağrı İllerinde kurulan Tarıma Dayalı (jeotermal sera) İhtisas Organize Sanayi Bölgelerinde jeotermal kaynaklardan faydalanılarak bitkisel üretim yapılacaktır.

• Yenilenebilir enerji kullanan seralar ve üretim tesisleri desteklenecektir.

• Tarımsal üretimde atık ve artıkların tekrar değerlendirilmesi konusunda AR-GE çalışmaları yürütülecektir.

• Gıda atık ve artıklarının geri dönüşümünün sağlanmasına yönelik farkındalık yaratma ve tüketicinin bilinçlendirilmesi çalışmaları gerçekleştirilecektir.

• Avrupa Komisyonu tarafından açıklanan Tarladan Sofraya ve Biyoçeşitlilik Stratejileri hakkında bilgilendirme faaliyetleri düzenlenecektir.

6-Sürdürülebilir akıllı ulaşım hedefi doğrultusunda:

• Ulaşım tür ve yöntemlerinin dengeli gelişmesini destekleyecek şekilde “Kombine Taşımacılık” Yönetmeliği ve “Lojistik Merkezler” Yönetmeliği yürürlüğe konacaktır.

• AB ile Türkiye arasındaki demiryolu altyapısının iyileştirilmesine ve geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecektir.

• Yeşil Liman Sertifika Programına ilişkin ulusal mevzuatın hazırlanması ve bu programdan azami fayda sağlanması ve farkındalık oluşturulması amacıyla bilgilendirme ve tanıtım toplantıları gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir.

 

• Akdeniz’in SECA (Kükürt Emisyon Kontrol Alanı) ilan edilmesine yönelik çalışmalar kapsamında, ülkemizce uyuma yönelik hazırlık çalışmaları yürütülecektir.

• Denizcilik sektöründen kaynaklanan zararlı emisyonların azaltılması ve yeşil denizciliğin desteklenmesine yönelik çalışmalar yürütülmesi planlanmaktadır.

• Elektrikli araç ve şarj altyapısının geliştirilmesine yönelik strateji geliştirme ve planlama faaliyetleri yürütülecektir.

• Ulusal Akıllı Ulaşım Sistemleri Strateji Belgesi ve 2020-2023 Eylem Planında yer alan “4.5. Toplu Taşıma Filolarında ve Hizmet Araçlarında Elektrikli Araçların Kullanılması ve Toplu Taşımanın Teşvik Edilmesi” eyleminin etkin bir şekilde uygulanması takip edilecektir.

• Egzoz emisyonlarının azaltılması ve alternatif yakıtlı, düşük emisyonlu bireysel ulaşım imkânlarının sağlanması amacıyla, bisiklet ve paylaşımlı elektrikli skuter sistemleri gibi mikro hareketlilik araçlarının kullanımının artırılmasına yönelik gerekli mevzuat çalışmaları tamamlanacak, Bisikletli Ulaşım Master Planları hazırlanacak ve bisiklet/e-skuter yolları, park ve şarj istasyonları yapılacaktır.

• Sürdürülebilir kentsel hareketlilik bağlamında bisiklet yolları başta olmak üzere kentsel ulaşım projelerinde IPA fonları kullanılacaktır.

7-İklim değişikliği ile mücadele hedefi doğrultusunda:

• Türkiye’nin İklim Değişikliği ile Mücadele Raporu hazırlanacaktır.

• 2023-2030 İklim Değişikliği Eylem Planı ve 2050 İklim Değişikliği Stratejisi hazırlanacaktır.

• Paris Anlaşması’na yönelik ülkemiz pozisyonu, ülkemizin uluslararası finansmana ihtiyacı da dikkate alınarak çok boyutlu bir şekilde değerlendirilecektir.

• İklim değişikliğinin çölleşme ve arazi tahribatıyla birlikte biyolojik çeşitlilik ve ekosistemler üzerindeki etkilerinin belirlenmesine ve uyum ile azaltım tedbirleri almaya yönelik AR-GE projeleri ve çalışmalar yürütülecektir.

• İklim değişikliği neticesinde muhtemel kıyı ve tatlı su kaybının belirlenmesi ve kıyılar ile göl ve/veya sulak alanlar için doğa temelli iklim değişikliğine uyum tedbirleri ortaya konması sağlanacaktır.

• ATD (Arazi Tahribat Düzenlemesi) yaklaşımının ulusal yatırım programları içerisinde yer alması sağlanacak, karar destek mekanizması geliştirilecek ve ATD hedefleri güncellenecektir.

8-Diplomasi hedefi doğrultusunda:

• AB ve AB üye ülkeleri ile işbirliği imkânlarının geliştirilmesi amaçlanmaktadır.

• AB sınırda karbon düzenlemeleri ve diğer mevzuat uyumu çalışmalarında Gümrük Birliği, DTÖ ve diğer uluslararası anlaşmalardan kaynaklanan haklarımızın korunmasına yönelik girişimler sürdürülecektir.

9-Avrupa Yeşil Mutabakatı bilgilendirme ve bilinçlendirme gerçekleştirilmesi hedefi doğrultusunda:

• Avrupa Yeşil Mutabakatı’na ülkemizin uyumunu teşvik etmek üzere tüm ilgili kurumların ve paydaşların katılımıyla bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri gerçekleştirilecektir.Planlama ve uygulama yapılacak ve yaygınlaştırma çalışmaları yürütülecektir.

• Karbon stoklarının arttırılmasına katkı sağlanacak ve karbon stoklarının artırılmasına ilişkin araştırma faaliyetleri gerçekleştirilecektir.

• Sürdürülebilir tarım teknikleri ile ilgili eğitimler verilecek, bu konuda AR-GE projelerinin yürütülmesi ve uygulamaların yaygınlaştırılması sağlanacaktır.

• Arazi uygulamalarında doğa temelli yaklaşımı esas alan çalışmalar artırılacaktır.

• Avrupa Yeşil Mutabakatı’na ülkemizin uyumunu teşvik etmek üzere tüm ilgili kurumların ve paydaşların katılımıyla bilgilendirme ve bilinçlendirme faaliyetleri gerçekleştirilecektir.

Yorum ve Öneriler:

İlk sormamız gereken soru:

Türkiye’de Şirketlerimiz Yeşil Mutabakat’a Hazır mı? Cevap “hayır” olduğuna göre, ihracatla büyümek zorunda olan bir ülke olarak, bir an önce Yeşi Mutabakat’a uyum çalışmalarına tüm sektörlerimizde ve günlük hayatımızda döngüsel ekonomiye uyum ile başlatmalıyız.

Avrupa Birliği (AB), Yeşil Mutabakat konusunda konuşmaktan yapmaya nasıl geçmeyi planladığını özetleyen “Fit for 55” (55’e Uyum) paketini 14 Temmuz 2021’de açıkladı.

Açıklanan 291 sayfalık paketin içinde“sınırda karbon vergisi” (CBAM) düzenlemesinin başlangıç biçimi de yer almaktadır.

Avrupa Komisyonu bu paketle, AB şirketlerine yol gösteriyor. Geçiş sürecine uyum sağlamak için neler yapmaları gerektiğini ve kamunun şirketlere ne tür destekler sunacağını net olarak açıklıyor, öncelikli sektörleri dönüşüme teşvik ediyor.

AB’de şirketler şimdiden neyle karşı karşıya olduklarını, ortada ne tür programlar ve kamu destekleri olduğunu biliyorlar.

Açıklandığı üzere, Türkiye’nin Yeşil Mutabakat Eylem Planı hazırlıkları 2023 sonunda tamamlanacak.

Bizim de “Fit for 55” (55’e Uyum) benzeri bir yol haritasını 2023 sonunu beklemeden tamamlanan eylemleri bölüm bölüm açıklamalı ve sanayicilerimize zaman kazandırmalıyız.

Yeşil yatırımlara fon temini sağlamak için Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) yasal mevzuatını bir an önce tamamlamalıyız.

AB Fonlarından yararlanabilmek için taahhütlerimiz belirlenmeli ve Paris İklim Sözleşmesi TBMM’nin onayına sunulmalıdır.

Prof.Dr.Yusuf Zeren

Kaynaklar : Yeşil Mutabakat Eylem Planı, 61 sayfa (www.ticaret.gov.tr)

The European Green Deal Brussels, 11.12.2019 COM(2019)

'Fit for 55': delivering the EU's 2030 Climate Target on the way to climate neutrality

DİĞER YAZILAR