Dünya genelinde 304 milyon kişi kronik hepatitle yaşıyor
Hepatitin, karaciğerin iltihaplanması anlamına geldiğini belirten DoktorTakvimi uzmanlarından İç Hastalıkları Uzm. Dr. Özgür Çağraş, hastalığın en sık görülen nedeninin virüsler olduğunu ancak bazı ilaçlar, aşırı alkol tüketimi, toksik maddeler ve otoimmün hastalıkların da hepatite yol açabileceğini söylüyor. Karaciğerin besinlerin işlenmesi, zararlı maddelerin temizlenmesi, enerji depolanması ve hayati proteinlerin üretilmesi gibi önemli görevleri bulunduğunu hatırlatan Uzm. Dr. Özgür Çağraş, “Bu nedenle karaciğerde gelişen iltihap tüm vücudu etkileyebilir. Hepatit bazen hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Bu nedenle kişi yıllarca hasta olduğunu fark etmeyebilir. Ancak erken tanı konulduğunda hem tedavi başarısı artar hem de siroz ve karaciğer kanseri gibi ciddi komplikasyonların önüne geçilebilir” diyor.
Hepatit B ve C kronikleşme riski taşıyor
Hepatit türleri arasındaki farklara değinen Uzm. Dr. Özgür Çağraş, “Hepatit A genellikle kirli su ve gıdalar yoluyla bulaşır. Çocukluk çağında daha sık görülür ve çoğu zaman tamamen iyileşir. Kronikleşmez ve karaciğerde kalıcı hasar bırakmaz. Aşı ile büyük ölçüde önlenebilir. Hepatit B ise kan, cinsel temas ve anneden bebeğe doğum sırasında bulaşabilir. En önemli özelliği kronikleşebilmesidir. Uzun yıllar fark edilmeden ilerleyerek siroz ve karaciğer kanserine neden olabilir. Ancak etkili aşı sayesinde önlenebilen bir hastalıktır. Hepatit C de çoğunlukla kan yoluyla bulaşır. Uzun yıllar belirti vermeden ilerleyebilir ve kronikleşme riski yüksektir. Günümüzde geliştirilen yeni ilaçlarla hastaların büyük çoğunluğu tamamen tedavi edilebilmektedir. Hepatit C için henüz koruyucu bir aşı bulunmamaktadır. Toplum sağlığı açısından en önemli iki virüs Hepatit B ve Hepatit C'dir. Çünkü bu iki enfeksiyon, kronik karaciğer hastalıklarının ve karaciğer kanserinin en önemli nedenleri arasında yer almaktadır” ifadelerini kullanıyor.
Aşılama ve hijyen en etkili korunma yöntemleri
Hepatitin bulaşma yolları ve korunma yöntemleri hakkında bilgi veren DoktorTakvimi uzmanlarından İç Hastalıkları Uzm. Dr. Özgür Çağraş, şunları söylüyor: “Hepatit A; kirli su, iyi yıkanmamış yiyecekler ve hijyen kurallarına uyulmaması sonucu bulaşır. Hepatit B ve C ise enfekte kanla temas, steril olmayan tıbbi veya kozmetik işlemler, ortak enjektör kullanımı, korunmasız cinsel ilişki ile bulaşabileceği gibi, Hepatit B özelinde anneden bebeğe doğum sırasında da bulaşabilir. Korunmanın en etkili yolu Hepatit A ve Hepatit B aşılarının yaptırılmasıdır. Bunun yanında kişisel hijyen kurallarına dikkat edilmeli, güvenilir sağlık kuruluşları tercih edilmeli, tek kullanımlık steril malzemeler kullanılmalı, diş fırçası, tıraş bıçağı ve tırnak makası gibi kişisel eşyalar paylaşılmamalı, riskli cinsel ilişkilerden kaçınılmalı, kan ve kan ürünleri güvenilir merkezlerden temin edilmelidir. Özellikle sağlık çalışanları, diyaliz hastaları ve sık kan ürünü alan kişiler düzenli takip edilmelidir.”
Sarılık ve koyu renkli idrar önemli belirtiler arasında
Hepatitin bazen hiçbir belirti vermeden ilerleyebildiğini ifade eden Uzm. Dr. Özgür Çağraş, belirtiler görüldüğünde ise halsizlik, iştahsızlık, bulantı, kusma, karnın sağ üst kısmında ağrı, ateş, kas ve eklem ağrıları, ciltte ve göz aklarında sararma, idrarın koyu renk olması ve dışkının açık renkli olmasının en sık karşılaşılan şikâyetler arasında yer aldığını belirtiyor. Uzm. Dr. Özgür Çağraş, “Bu şikâyetlerden özellikle sarılık, koyu renkli idrar veya uzun süren halsizlik geliştiğinde zaman kaybetmeden bir iç hastalıkları ya da enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır. Risk grubunda bulunan kişilerin ise herhangi bir şikâyeti olmasa bile belirli aralıklarla tarama yaptırmaları büyük önem taşır” diyor.
Erken tanı tedavi başarısını artırıyor
Hepatit tedavisinin hastalığın nedenine göre planlandığını belirten Uzm. Dr. Özgür Çağraş, “Hepatit A'da çoğu hastada özel bir ilaç gerekmez. Dinlenme, yeterli sıvı alımı ve destek tedavisi ile hastalık kendiliğinden düzelir. Hepatit B'de her hastaya ilaç başlanmaz. Karaciğerde hasar oluşmaya başlamış veya virüs aktif çoğalıyorsa uzun süreli antiviral tedaviler uygulanabilir. Düzenli takip bu hastalarda çok önemlidir. Hepatit C ise günümüzde ağızdan kullanılan yeni antiviral ilaçlarla büyük oranda tamamen tedavi edilebilmektedir. Bu nedenle erken tanı alan hastaların tedaviden yüz güldürücü sonuç alma şansı oldukça yüksektir. Tedavi sürecinde alkol tüketiminden kaçınılması, sağlıklı beslenme ve düzenli doktor kontrolleri tedavinin başarısını artırmaktadır” ifadelerini kullanıyor.
Dünyada 304 milyon kişi kronik hepatitle yaşıyor
Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre dünyada yaklaşık 254 milyon kişinin kronik Hepatit B, yaklaşık 50 milyon kişinin ise kronik Hepatit C enfeksiyonuyla yaşadığını belirten DoktorTakvimi uzmanlarından İç Hastalıkları Uzm. Dr. Özgür Çağraş, “Her yıl yaklaşık 1,3 milyon kişi viral hepatitlere bağlı siroz ve karaciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Türkiye'de özellikle çocukluk çağı aşılama programlarının başarısı sayesinde Hepatit B görülme sıklığında belirgin azalma sağlanmıştır. Buna rağmen erişkin yaş grubunda kronik Hepatit B taşıyıcılığı hâlen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Viral hepatitler sadece bireyleri değil, sağlık sistemlerini de etkileyen önemli hastalıklardır. Erken tanı konulmadığında siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer nakli ve kanser tedavileri gibi oldukça maliyetli sağlık hizmetlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle tarama programları ve aşılama hem insan sağlığı hem de sağlık ekonomisi açısından büyük önem taşımaktadır” diyor.
Farkındalık hastalığın yayılmasını azaltıyor
Toplum bilinci ve koruyucu sağlık politikalarının önemine dikkat çeken Uzm. Dr. Özgür Çağraş, “Viral hepatitlerle mücadelede en önemli silah bilgi ve farkındalıktır. Toplumun bulaşma yollarını bilmesi, aşılanmanın önemini kavraması ve risk grubundaki bireylerin düzenli tarama yaptırması hastalığın yayılmasını önemli ölçüde azaltmaktadır. Ülkemizde yürütülen çocukluk çağı Hepatit B aşı programı bunun en başarılı örneklerinden biridir. Bunun yanında güvenli kan transfüzyonu uygulamaları, steril sağlık hizmetleri, gebelerin taranması ve risk grubundaki bireylerin düzenli kontrolleri de büyük önem taşımaktadır. Dünya Sağlık Örgütü, 2030 yılına kadar viral hepatitleri önemli bir halk sağlığı sorunu olmaktan çıkarmayı hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşmanın yolu erken tanı, etkili tedavi ve güçlü koruyucu sağlık hizmetlerinden geçmektedir. Daha önce Hepatit B aşısı yaptırmamış erişkinlerin aşı durumlarını hekimleriyle birlikte değerlendirmeleri, risk grubundaki bireylerin ise Hepatit B ve Hepatit C açısından en az bir kez taranmaları önerilmektedir” şeklinde konuşuyor.
Erken tanı hayat kurtarıyor
28 Temmuz Dünya Hepatit Günü dolayısıyla topluma çağrıda bulunan Uzm. Dr. Özgür Çağraş, “Karaciğerimiz sessiz çalışan ama yaşamımız için vazgeçilmez bir organdır. Hepatit ise çoğu zaman hiçbir belirti vermeden yıllarca ilerleyebilir. Bu nedenle ‘kendimi iyi hissediyorum' demek her zaman sağlıklı olduğumuz anlamına gelmez. Unutmayalım ki hepatitlerin önemli bir kısmı aşı ile önlenebilir, bir kısmı ise erken tanı konulduğunda tamamen tedavi edilebilir. Risk grubunda olan herkesin test yaptırması ve aşı durumunu kontrol ettirmesi büyük önem taşımaktadır. 28 Temmuz Dünya Hepatit Günü vesilesiyle herkesi karaciğer sağlığını korumaya, gerekli aşılarını yaptırmaya ve düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemeye davet ediyorum. Erken tanı hayat kurtarır, korunmak ise tedaviden çok daha kolaydır” diyor.
