"17 Ağustos 1999 Marmara Depremi 27 yıl önce Türkiye'nin yaşadığı en büyük deprem felaketi. Saat 03.02'de Kocaeli'nin Gölcük ilçesi merkezli meydana gelen 7,4 büyüklüğündeki deprem, Resmî raporlara göre 17.480 ölüm, 23.781 yaralanma meydana geldi. 45 saniye süren Marmara Depremi, Kocaeli, Yalova, Sakarya, İstanbul ve Düzce'de yıkıma neden oldu."
“Unutmadık, Unutturmayacağız”
17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 27. yıl dönümünde açıklama yapan TMMOB Mersin İKK Genel Sekreteri ve Gıda Mühendisleri Odası Mersin Şube Başkanı Yusuf Değirmenci, depremde hayatını kaybedenleri anarak, yaşanan büyük yıkımdan gerekli derslerin çıkarılmadığını savundu.
Değirmenci, 7,4 büyüklüğündeki Marmara Depremi’nin başta İzmit, Yalova ve Adapazarı olmak üzere Doğu Marmara’yı etkilediğini hatırlatarak, gerekli önlemler alınmadığında doğal afetlerin büyük toplumsal felaketlere dönüşebildiğini vurguladı.
“İhmallerin sonuçlarını ağır şekilde yaşadık”
Aradan geçen 27 yıla rağmen deprem gerçeği karşısında yeterli önlemlerin alınmadığını belirten Değirmenci, bilim ve meslek kuruluşlarının hazırladığı raporların ve uyarıların yeterince dikkate alınmadığını ifade etti.
Değirmenci, Marmara Depremi’nin ardından Bingöl, Van, Elazığ-Sivrice, İzmir ve 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş ile 20 Şubat 2023 Hatay depremlerinde yaşanan can kayıplarının, ihmallerin ağır sonuçlarını ortaya koyduğunu kaydetti.
“Plansız kentleşme büyük tehdit”
Marmara Depremi’nden çıkarılması gereken en önemli derslerden birinin, coğrafi riskler dikkate alınmadan oluşturulan kentler ile plansız ve çarpık yapılaşmanın yarattığı tehlike olduğunu belirten Değirmenci, mühendislik hizmeti almayan yapıların da büyük risk oluşturduğuna dikkat çekti.
6306 sayılı yasa kapsamında uygulanan rezerv yapı alanı kararlarını da eleştiren Değirmenci, milyonlarca yurttaşın yerinden edilme ve güvencesiz konutlarda yaşama riskiyle karşı karşıya bırakıldığını savundu. Kentlerin değerli arazileri, zeytinlikler ve doğal alanlarının imara açılmasının yeni riskler oluşturduğunu ifade etti.
“Kamusal denetim şart”
Devletin temel görevlerinden birinin doğal afetlerin yol açabileceği zararları en aza indirmek olduğunu vurgulayan Değirmenci, güvenli kentlerin oluşturulabilmesi için yapıların yer seçiminden başlayarak üretimin tüm aşamalarında kamusal denetimin sağlanması gerektiğini belirtti.
Değirmenci, yapı denetimi ve ilgili mevzuatın TMMOB ve bağlı meslek odaları, üniversiteler ve ilgili tüm kesimlerin katılımıyla yeniden düzenlenmesini istedi.
Güvenli yapılaşma için meslek odalarının sürece etkin şekilde dahil edildiği yeni bir planlama, tasarım, üretim ve denetim modelinin hayata geçirilmesi gerektiğini belirten Değirmenci, kentsel rant yerine depreme dayanıklı ve güvenli şehirlerin oluşturulması çağrısında bulundu.
“Bina envanteri çıkarılmalı”
Türkiye’deki yapı stokunun ortaya çıkarılması gerektiğini de vurgulayan Değirmenci, başta okullar ve hastaneler olmak üzere tüm binaların risk ve hasar görebilirlik durumlarının belirlenerek sınıflandırılmasını istedi.
Deprem Şurası ve Ulusal Deprem Konseyi gibi yapıların yeniden devreye alınması gerektiğini belirten Değirmenci, Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı kapsamında belirlenen hedeflerin de hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
Değirmenci açıklamasını, “27 yıl önceki acıları yeniden yaşamamamız için ülke olarak depreme hazırlıklı olmamız gerekiyor. Depreme hazırlıklı olmak için de bilimin, tekniğin ve doğanın sesine kulak vermemiz gerekiyor. Ülkemize, yaşamlarımıza, ortak geleceğimize hep beraber sahip çıkalım. Unutmadık. Unutturmayacağız.” sözleriyle tamamladı.
