PM2.5 Ölçülmüyor: En Kritik Eksiklik
Raporda, Dünya Sağlık Örgütü’nün en tehlikeli kirleticiler arasında gösterdiği PM2.5 parametresinin Mersin’de 2025 yılı boyunca ölçülmemesi en önemli eksiklik olarak vurgulandı. Uzmanlar, doğrudan kana karışabilen bu kirleticinin ölçülmemesinin halk sağlığı açısından ciddi bir boşluk yarattığını belirtti.
PM10 Değerleri Sınırların Çok Üzerinde
Kent genelindeki 7 ölçüm istasyonunun tamamında PM10 yıllık ortalamalarının 40 µg/m³ sınır değerinin üzerinde olduğu tespit edildi. Özellikle Akdeniz (71,97 µg/m³), Tarsus (68,89 µg/m³) ve İstiklal (64,92 µg/m³) istasyonları en riskli bölgeler olarak öne çıktı.
Bir yılda en fazla 35 gün aşılması gereken günlük sınır değeri ise bazı istasyonlarda 200 günü aştı. Tarsus’ta 259, Akdeniz’de 221, İstiklal’de 177 gün sınır değer aşımı yaşandı. Raporda, bazı bölgelerde yılın yüzde 70-80’inde kirli hava solunduğu ifade edildi.
NO2 ve NOx’te Yüksek Aşım
Azotdioksit (NO2) ve Azotoksit (NOx) değerlerinin özellikle kent merkezine yakın istasyonlarda yüksek çıktığı belirtildi. Yenişehir’de ölçüm yapılan günlerin yüzde 84’ünde, İstiklal’de ise yaklaşık yüzde 67’sinde NO2 sınır değerinin aşıldığı kaydedildi.
NOx verilerine göre ise İstiklal’de ölçüm yapılan günlerin yüzde 89’unda limit aşımı gerçekleşti. Uzmanlar, bu durumun yoğun trafik, liman faaliyetleri ve sanayi kaynaklı emisyonlardan kaynaklanabileceğini belirtti.
SO2 ve CO’da Aşım Yok
Kükürtdioksit (SO2) ve Karbon Monoksit (CO) ölçümlerinde sınır değer aşımı görülmedi. Bu durum, doğalgaz kullanımının artması ve yüksek kükürtlü yakıt kullanımının azalmasıyla ilişkilendirildi.
2024–2025 Karşılaştırması: Bazı Bölgelerde Kötüleşme
2024 ile 2025 verilerinin karşılaştırılmasında bazı istasyonlarda kısmi iyileşme görülse de Akdeniz, Huzurkent, Taşucu ve Toroslar’da hava kalitesinin kötüleştiği belirlendi. Özellikle Taşucu’nda ölçüm yapılan gün sayısı yarı yarıya azalırken, yıllık ortalama PM10 değeri ciddi artış gösterdi.
Temel Nedenler: Trafik, Sanayi ve Taş Ocakları
Raporda Mersin’de hava kirliliğinin başlıca nedenleri şöyle sıralandı:
-
Kentte yaklaşık 893 bin motorlu araç bulunması
-
Ağır vasıta trafiği ve liman faaliyetleri
-
Sanayi tesisleri ve filtre yetersizlikleri
-
Isınmada kullanılan katı yakıtlar
-
Taş ocakları ve madencilik faaliyetleri
-
Kuzey Afrika kaynaklı toz taşınımları
Stratejik Öneriler
Çevre Mühendisleri Odası Mersin Şubesi, hava kirliliğinin azaltılması için şu önerileri sundu:
-
PM2.5 ölçümlerinin tüm istasyonlarda derhal başlatılması
-
Ölçüm ağının genişletilmesi ve veri sürekliliğinin sağlanması
-
Düşük Emisyon Bölgeleri oluşturulması
-
Toplu taşımanın ve temiz enerjinin teşvik edilmesi
-
Kömür yardımı yerine doğalgaz altyapı desteği verilmesi
-
Yeni imar planlarında hava koridorlarının korunması
“Sağlıklı Çevre Hakkı İçin Acil Adım”
Raporun sonuç bölümünde, Mersin’de özellikle partikül madde ve azot oksitler açısından kronik bir hava kirliliği sorunu yaşandığı vurgulandı. Veri eksikliklerinin giderilmesi ve önerilen önlemlerin hızla uygulanmasının, Mersin halkının sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı için zorunlu olduğu ifade edildi.
