Alkaya’dan saat politikası çağrısı: “Bilimsel ve şeffaf biçimde yeniden düzenlenmeli”

TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Mersin Şube Başkanı Prof. Dr. Alkan Alkaya, Türkiye’de 2016 yılından bu yana uygulanan kalıcı yaz saati uygulamasına ilişkin yazılı basın açıklaması yaptı. Uygulamanın yalnızca elektrik tüketimi açısından değil; eğitim, sağlık, trafik güvenliği ve gün ışığından yararlanma bakımından da değerlendirilmesi gerektiğini belirten Alkaya, mevcut politikanın şeffaf ve bağımsız verilerle yeniden ele alınmasını istedi.

“Tasarruf hesapları kamuoyuna açıklanmalı”

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının kalıcı yaz saati uygulamasının tasarruf sağladığı yönündeki açıklamalarına değinen Alkaya, farklı yıllarda açıklanan tasarruf rakamlarının hesaplama yöntemlerinin kamuoyuyla paylaşılmadığını ifade etti.

EMO’nun geçmiş yıllardaki değerlendirmelerinde kış aylarında elektrik tüketiminde artış tespit edildiğini hatırlatan Alkaya, akademik araştırmaların da uygulamanın toplam elektrik tüketimine etkisi konusunda farklı sonuçlar ortaya koyduğunu belirtti.

Alkaya, sağlıklı bir değerlendirme yapılabilmesi için kullanılan verilerin, karşılaştırılan dönemlerin ve hesaplama yöntemlerinin ayrıntılı biçimde açıklanması gerektiğini vurguladı.

“Bir kilovatsaatin ne zaman tüketildiği de önemli”

Elektrik sisteminde yalnızca toplam tüketimin değil, tüketimin günün hangi saatlerinde yoğunlaştığının da önem taşıdığını kaydeden Alkaya, akşam saatlerindeki tüketim azalırken kış sabahlarında aydınlatma, ısıtma ve konut tüketiminin ne ölçüde arttığının araştırılması gerektiğini belirtti.

Bu konuda TEİAŞ ve EPDK’nın elindeki saatlik elektrik yükü verilerinin bağımsız araştırmacıların incelemesine açılması çağrısında bulunan Alkaya, uygulamanın enerji sistemi üzerindeki etkilerinin bütüncül biçimde değerlendirilmesini istedi.

Çocuklar karanlıkta yola çıkıyor

Kalıcı yaz saati uygulamasının eğitim ve güvenlik boyutuna da dikkat çeken Alkaya, ikili eğitim yapılan okullarda ders saatlerinin 07.00 ile 18.30 arasına uzandığını belirtti.

Kış aylarında çok sayıda öğrencinin gün ağarmadan evinden ayrılmak zorunda kaldığını ifade eden Alkaya, sabah erken saatlerde gün ışığından mahrum kalmanın uyku düzeni, dikkat ve öğrenme süreçleri üzerindeki olası etkilerinin dikkate alınması gerektiğini söyledi. Alkaya, çocukların yaya ve trafik güvenliğinin de değerlendirmeye dahil edilmesini istedi.

Mersin ve batı illerinde yerel saat sorunu

Türkiye’nin doğusu ile batısı arasında yaklaşık 1 saat 16 dakikalık coğrafi zaman farkı bulunduğunu hatırlatan Alkaya, ülke genelinde tek saat dilimi uygulanmasının özellikle batı illerinde gün ışığından yararlanma açısından sorunlar oluşturduğunu savundu.

Mersin’in yaklaşık 34,6 derece doğu boylamında yer aldığını belirten Alkaya, GMT+3 uygulaması nedeniyle resmi saatin kentin yerel güneş zamanından yaklaşık 41 dakika ileride olduğunu kaydetti.

Alkaya, Mersin’in yanı sıra İzmir, Muğla, Antalya, İstanbul, Çanakkale ve Edirne gibi batı illerinde de benzer sorunların yaşandığını ifade ederek okul ve mesai başlangıç saatlerinin yerel koşullara göre düzenlenmesini önerdi.

EMO’dan altı maddelik çözüm önerisi

Prof. Dr. Alkan Alkaya, saat politikasının yeniden değerlendirilmesi için şu önerileri sıraladı:

• Enerji, ekonomi, sağlık, eğitim ve güvenlik etkilerinin bağımsız bir akademik heyet tarafından incelenmesi.

• GMT+2, GMT+2:30 ve GMT+3 seçeneklerinin bilimsel ölçütlerle karşılaştırılması.

• Yaz ve kış saati uygulamalarının yeniden değerlendirilmesi.

• Saatlik elektrik tüketimi ve puant yük verilerinin kamuoyuyla paylaşılması.

• Mersin ve batı illerinde okul ve mesai başlangıç saatlerinin yerel ihtiyaçlara göre düzenlenmesi.

• Uygulamaya dayanak gösterilen raporların ve hesaplama yöntemlerinin açıklanması.

“Kamu yararı şeffaf verilerle korunmalı”

Saat politikasının tek yönlü bir tasarruf söylemi üzerinden yürütülmemesi gerektiğini vurgulayan Alkaya, enerji politikalarının ölçülebilir, açıklanabilir ve bağımsız biçimde denetlenebilir verilere dayanması çağrısında bulundu.

Alkaya, çocukların ve çalışanların kış aylarında gün doğmadan güne başlamak zorunda kalmasının da tartışmanın önemli bir parçası olduğunu belirterek yetkilileri saat uygulamasını bilimsel temelde yeniden değerlendirmeye davet etti.