Depreme Hazırlıkta Kayıp 26 Yıl: “Depremler Değil, İhmal Öldürüyor”
1999 Marmara Depreminin üzerinden geçen 26 yıla rağmen, Türkiye’de deprem gerçeğiyle yüzleşilemedi. İnşaat Mühendisleri Odası Mersin Şubesi Yönetim Kurulu adına Mersin Şube Başkanı Hüseyin Erkan'ın yayınladığı açıklamsında bilimsel uyarıların dikkate alınmadığını, yapı stokunun hâlâ büyük ölçüde risk taşıdığını vurgu yaptı.
Türkiye’nin en büyük felaketlerinden biri olan 17 Ağustos 1999 Marmara Depreminin 26. yılında, İnşaat Mühendisleri Odası’ndan çarpıcı bir açıklama geldi.
İnşaat Mühendisleri Odası Mersin Şube Yönetim Kurulu adına yapılan açıklamada Başkan Erkan, açıklamasında, aradan geçen yıllarda deprem hazırlığı konusunda ciddi bir ilerleme sağlanamadığı belirtilerek, “Depremler değil, ihmaller öldürüyor” mesajı verildi.
İstanbul’da 23 Nisan 2025’te meydana gelen 6,1 büyüklüğündeki depremle birlikte yeniden gündeme gelen deprem riski, ülkede hâlâ milyonlarca yapının risk altında olduğunu gösteriyor. Açıklamada, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre yaklaşık 6 milyon yapının riskli olduğu ancak bunların hangileri olduğunun bile bilinmediği ifade edildi.
Yapı Stoğu Belirsiz, Denetim Zayıf
1999 depremi sonrası hazırlanan raporların dikkate alınmadığını belirten İnşaat Mühendisleri Odası, 2011’de yürürlüğe giren Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı'nın hedeflediği önlemlerin 2023 yılına kadar tamamlanması gerektiğini, ancak bu hedeflerin çoğuna ulaşılamadığını vurguladı.
“Eğer yapı stoğu envanteri zamanında tamamlansaydı, 6 Şubat 2023 depremlerinde 11 ilde yıkılan 240 binden fazla binanın tespiti mümkün olabilirdi,” ifadelerine yer verildi.
Kentsel Dönüşüm Rant Odaklı
Açıklamada, kentsel dönüşümün riskli bölgeler yerine rant değeri yüksek alanlara odaklandığı eleştirisi yapıldı. 2012 yılında başlayan kentsel dönüşüm kapsamında bugüne dek yalnızca 238 bin yapının dönüştürüldüğü belirtilirken, bu rakamın riskli yapıların yalnızca %4’üne tekabül ettiği bildirildi.
Toplanan Vergiler Nerede?
1999 sonrası toplanmaya başlanan ve kalıcı hale getirilen Özel İletişim Vergisi kapsamında bugüne kadar 40,2 milyar dolar toplandığı belirtilirken, buna rağmen bu kaynakların deprem hazırlığı için yeterince kullanılmadığı kaydedildi.
“Kaynak var, bilgi var, mühendislik var ama siyasal irade, bilimin gösterdiği yolu izlemedi,” denildi.
6 Şubat Depremleri: Acı Gerçeği Gözler Önüne Serdi
6 Şubat 2023 depremlerinin üzerinden 30 ay geçmesine rağmen vaat edilen 650 bin konuttan yalnızca yaklaşık 250 bini teslim edilebildi. Milli Eğitim Bakanlığı’nın verilerine göre bölgede planlanan 1241 okulun ise yalnızca 524’ü tamamlandı.
“Deprem bölgesinde hâlâ geçici yaşam alanlarında yaşayan insanlar var. Eğitim ve sağlık hizmetleri eksik. Bu tablo kabul edilemez.”
"Afetler Doğal Değil, İhmalin Sonucudur"
İnşaat Mühendisleri Odası, depremlerin doğal bir olay, ancak felakete dönüşmesinin tamamen insan eliyle olduğunu vurgulayarak şu çağrıda bulundu:
“Yapı denetimi kamusal hizmet olarak yeniden yapılandırılmalı, meslek odalarının bilgi ve birikimi sürece dahil edilmelidir. Rant değil, insan odaklı bir kentleşme anlayışı derhal hayata geçirilmelidir.”
